Sprawy karne / Poręczenie majątkowe
Kodeks postÄ™powania karnego zna szereg Å›rodków sÅ‚użących zabezpieczeniu prawidÅ‚owego toku postÄ™powania (tzw. Å›rodki zapobiegawcze). Do najbardziej znanych Å›rodków zapobiegawczych należy tymczasowe aresztowanie. Warto jednak wiedzieć, że istniejÄ… także tzw. nieizolacyjne Å›rodki zapobiegawcze, wÅ›ród których do najpowszechniejszych należy tzw. „porÄ™czenie majÄ…tkowe” (w filmach niefachowo nazywane też „zwolnieniem za kaucjÄ…”).
Czym jest poręczenie majątkowe?
PorÄ™czenie majÄ…tkowe jest instrumentem procesu karnego majÄ…cym na celu powstrzymanie oskarżonego (podejrzanego w postÄ™powaniu przygotowawczym) przed podejmowaniem bezprawnych dziaÅ‚aÅ„ majÄ…cych na celu utrudnienie postÄ™powania (np. ucieczkÄ™ i ukrycie siÄ™ oskarżonego, niestawiennictwo na wezwanie organów prowadzÄ…cych postÄ™powanie, ale również np. wpÅ‚ywanie na zeznania Å›wiadków). W przypadku przyjÄ™cia przez organ procesowy porÄ™czenia majÄ…tkowego, oskarżony bÄ™dzie pozostawaÅ‚ na wolnoÅ›ci, w zamian za danÄ… gwarancjÄ™ stosownego zachowania siÄ™ i zÅ‚ożone zabezpieczenie materialne.
Jaką kwotę należy wpłacić tytułem poręczenia?
Kwota ta każdorazowo uzależniona jest od okolicznoÅ›ci konkretnej sprawy. Kwota takiego porÄ™czenia musi bowiem z jednej strony uwzglÄ™dniać sytuacjÄ™ materialnÄ… oskarżonego i jego rodziny, z drugiej wysokość wyrzÄ…dzonej szkody i charakter przestÄ™pstwa. Jak wynika z orzecznictwa sÄ…dów suma porÄ™czenia powinna odpowiadać powadze zarzutu oraz możliwemu wymiarowi kary, aby postÄ™powanie toczyÅ‚o siÄ™ sprawnie (tak np. postanowienie SÄ…du Apelacyjnego w Krakowie z dnia 5 maja 2004 r. sygn. II Akz 144/04).
Czy poręczenie majątkowe musi mieć charakter pieniężny?
Nie tylko – zgodnie z art. 266 kpk porÄ™czenie majÄ…tkowe może mieć postać:
-
pieniędzy;
-
papierów wartoÅ›ciowych;
-
zastawu;
-
hipoteki.
Czy poręczenie majątkowe może złożyć tylko oskarżony?
Nie – może je zÅ‚ożyć każda osoba, która ufa oskarżonemu, że ten nie naruszy warunków porÄ™czenia.
Czy poręczenie majątkowe można cofnąć?
Zgodnie z art. 269 par. 3 kpk osoba, która zÅ‚ożyÅ‚a porÄ™czenie majÄ…tkowe, może je w każdym czasie cofnąć. CofniÄ™cie porÄ™czenia nie wymaga uzasadnienia (może wynikać przykÅ‚adowo z obawy przed utratÄ… przedmiotu porÄ™czenia, albo z problemów finansowych porÄ™czajÄ…cego).
W jaki sposób można cofnąć udzielone porÄ™czenie majÄ…tkowe?
Poręczenie majątkowe można cofnąć składając stosowne oświadczenie na piśmie, albo ustnie do protokołu.
Uwaga! Nie jest możliwe cofnięcie poręczenia po orzeczeniu jego przepadku.
Co siÄ™ dzieje w przypadku naruszenia warunków porÄ™czenia?
W przypadku naruszenia warunków porÄ™czenia, może dojść do orzeczenia przepadku przedmiotu porÄ™czenia. Kodeks postÄ™powania karnego przewiduje obligatoryjny i fakultatywny przepadek przedmiotu porÄ™czenia, a mianowicie (zgodnie z art. 268 kpk):
-
W razie ucieczki lub ukrycia się oskarżonego Sąd obligatoryjnie orzeka, że stanowiące przedmiot poręczenia wartości majątkowe lub zobowiązania ulegają przepadkowi albo ściągnięciu.
-
W wypadku utrudniania w inny sposób postÄ™powania karnego można orzec przepadek lub Å›ciÄ…gniÄ™cie tych wartoÅ›ci.
Jeżeli chodzi o tzw. fakultatywne orzeczenia przepadku przedmiotu poręczenia, konieczne jest ustalenie przez organ procesowy, że podjęte przez oskarżonego działania miały faktycznie negatywny wpływ na toczące się postępowanie.
Uwaga! Przedmiot poręczenia przepada obligatoryjnie jedynie w przypadku ucieczki lub ukrycia się oskarżonego.
O przepadku przedmiotu porÄ™czenia lub Å›ciÄ…gniÄ™ciu sumy porÄ™czenia orzeka sÄ…d, przed którym postÄ™powanie siÄ™ toczy, a w postÄ™powaniu przygotowawczym na wniosek prokuratora – sÄ…d wÅ‚aÅ›ciwy do rozpoznania sprawy. UlegajÄ…ce przepadkowi przedmioty porÄ™czenia lub Å›ciÄ…gniÄ™te sumy porÄ™czenia majÄ…tkowego przekazuje siÄ™ lub przelewa na rzecz Skarbu PaÅ„stwa.
Co zrobić jeżeli sąd orzekł o przepadku przedmiotu poręczenia majątkowego?
Na postanowienie o przepadku przedmiotu porÄ™czenia przysÅ‚uguje porÄ™czycielowi i oskarżonemu przysÅ‚uguje zażalenie do sÄ…du nadrzÄ™dnego, w stosunku do tego, który wydaÅ‚ postanowienie.